De bodycam: een geweldloos politie-instrument

De afgelopen jaren zijn er veel gevallen geweest van gewelddadige en dodelijke confrontaties tussen ordehandhavers en het publiek. Met nieuwe minder dodelijke middelen zoals tasers en pepperspray hebben politieorganisaties geprobeerd hier iets aan te doen, met beperkt resultaat. Ervaringen hebben aangetoond dat bodycams zelf een politie-instrument zijn dat gewelddadige en levensbedreigende interacties inherent beperkt, door hun de-escalatievermogen. Vaak wordt een escalerende situatie gekalmeerd door het noemen of activeren van de bodycam.

Vooral voor ordehandhavingsorganisaties die geen wapens tot hun beschikking hebben, zoals gemeentepolitie, stadswachten, veiligheidsdiensten, belastingdiensten en meer, is de bodycam het ideale hulpmiddel om oplopende spanningen en gewelddadige confrontaties te voorkomen en te de-escaleren.

De overstap naar minder dodelijke politiemiddelen

Er zijn talloze incidenten geweest in veel landen waarbij interacties tussen ordehandhavers en het publiek gewelddadig, gevaarlijk en dodelijk werden. Dit heeft ertoe geleid dat politieafdelingen gebruik zijn gaan maken van verdovingsgeweren en pepperspray om de dodelijkheid van het gebruik van geweren tijdens escalerende interacties te compenseren. Hoewel deze zogenaamde ‘minder dodelijke’ wapens algemeen worden geaccepteerd, hebben ze ook vaak geleid tot levensbedreigende situaties, met ernstige verwondingen en doden als gevolg.

Een recent onderzoek van Amnesty International vond 500 bevestigde gevallen van dood door verdovingsgeweren in slechts 10 jaar tijd, alleen al in de Verenigde Staten. Een eerder rapport (2007) met minder gegevens is direct beschikbaar via Amnesty’s website. Met duizenden verwondingen, waarvan vele blijvende schade veroorzaakten. In meer dan 90% van deze gevallen was de verdachte ongewapend. Dit is cruciale informatie, want situaties met ongewapende verdachten die de dood tot gevolg hebben, moeten koste wat het kost worden vermeden. Medisch onderzoek heeft bevestigd dat verdovingsgeweren een hartstilstand kunnen veroorzaken, zelfs als de verdachte over het algemeen gezond is. Zelfs als verdovingsgeweren op de juiste manier worden gebruikt en geen ernstig letsel of de dood veroorzaken, zijn ze vaak niet effectief. Uit een onderzoek van de politie van Los Angeles bleek dat bij meer dan 1000 incidenten waarbij tasers werden gebruikt, dit slechts in 53% van de gevallen tot het gewenste resultaat leidde. Experts zeggen dat daar veel redenen voor zijn, waaronder het type kleding, plotselinge bewegingen, het niet goed functioneren van het apparaat en de aanwezigheid van alcohol of drugs in het lichaam van de verdachte. Met een faalpercentage van 53% brengt dit minder dodelijke politiemiddel enorme risico’s met zich mee voor zowel politieagenten als burgers.

Chemische wapens zoals pepperspray zijn een ander minder dodelijk politiemiddel dat wereldwijd ingang heeft gevonden. Ze tasten het ademhalingssysteem en de ogen van iedereen binnen een straal van 2 meter aan, inclusief de agent die het gebruikt. Hoewel pepperspray ook wordt geprezen als een doorbraak in het voorkomen van geweld en doden, zijn er een aantal cruciale kanttekeningen. In een onderzoek werd gekeken naar 11 landen waar pepperspray werd geïntroduceerd. Er werden 9261 verwondingen gevonden, waarvan 25,5% matig tot ernstig. In verschillende gevallen overleed de verdachte en tientallen raakten blijvend gehandicapt. Bovendien bestaat er een ernstig potentieel voor misbruik, omdat ze vaak worden gebruikt in gevallen waarin alternatieve de-escalatietactieken effectiever zouden zijn geweest, vooral wat betreft het risico voor politieagenten. Een ander onderzoek toonde aan dat bij bijna 1 op de 4 toepassingen de agent zichzelf ernstig in gevaar brengt; het bereik (2 meter) betekent dat ze vaak direct worden geraakt door de spray. Bovendien is pepperspray bij wind of regen niet effectief.

Het is duidelijk dat beide ‘minder-dodelijke’ politie-instrumenten ernstige beperkingen hebben, omdat het nog steeds wapens zijn die vaak blijvende handicaps en doden kunnen veroorzaken. Politie en rechtshandhavingsorganisaties over de hele wereld maken steeds meer gebruik van een ander hulpmiddel dat heeft aangetoond veel situaties effectief te de-escaleren, zonder het gebruik van een wapen. Dit hulpmiddel is natuurlijk de bodycam.

De bodycam als geweldloos politie-instrument

Ervaringen in vele soorten rechtshandhavingsorganisaties laten zien dat de bodycam een effectief hulpmiddel is dat oplopende spanningen vaak de-escaleert. Dit leidt tot een verminderde noodzaak om wapens te gebruiken, waardoor het risico op letsel of overlijden wordt voorkomen. Een onderzoek uit Nederland uit 2022 toonde aan dat in 70% van de gevallen de bodycam incidenten de-escaleert. De de-escalatie van spanningen maakte geweld of wapens overbodig. De Brusselse politie bevestigde dit en stelde dat er door bodycams minder behoefte is aan geweld en dodelijke wapens. Het is ook een feit dat er in Nederland minder geweld wordt gebruikt tegen de politie als gevolg van bodycamsystemen. In Brazilië werd een verbazingwekkende daling van 87% in het gebruik van geweld gerealiseerd, slechts één jaar na de introductie van bodycams.

Dat doen ze op een kosteneffectieve manier, want bodycams hebben laten zien dat ze zichzelf terugbetalen door een vermindering van rechtszaken, klachten tegen politieagenten, schadevergoedingen en de noodzaak om campagnes te financieren om het vertrouwen van het publiek op te bouwen.

Ervaringen van ZEPCAM klanten

Ervaringen van ZEPCAM klanten laten zien dat de bodycam een effectief politie-instrument is voor de-escalatie en het voorkomen van geweld. Vooral voor rechtshandhavingsorganisaties die niet beschikken over de dodelijke middelen die reguliere politieagenten tot hun beschikking hebben.

Bekijk dit interview om een idee te krijgen van de effectiviteit van bodycams en hoe ze in de eerste plaats geweld voorkomen. Voor ambtenaren van het openbaar vervoer in Den Haag is er een 4-staps de-escalatiestrategie met de vermelding en het gebruik van hun T2+ bodycams. Dit leidt tot een drastische vermindering van de behoefte aan geweld tijdens interacties met het publiek.

Het is duidelijk dat we zullen zien dat naarmate meer organisaties bodycamsystemen gaan gebruiken voor de-escalatietactieken:

• vermindering van het aantal incidenten,
• de behoefte aan geweld en dodelijke politiemiddelen,
• en verwondingen en sterfgevallen als gevolg van het gebruik ervan.

De wijdverspreide publieke steun voor bodycamsystemen laat verder zien dat ze een cruciale rol spelen in de toekomst van politiewerk wereldwijd. Als een beproefd politie-instrument dat vaak geweld en dodelijke wapens overbodig maakt, ziet de toekomst van interacties tussen politie en burgers er rooskleurig uit. Met bodycams in de hoofdrol om het welzijn van zowel agenten als burgers te beschermen.

>>ZEPCAM bodycam oplossingen voor politie en rechtshandhaving