"De bodycam is mijn ideale metgezel op patrouille"

“De bodycam is mijn ideale metgezel op patrouille. Dit is iemand die mijn objectieve beoordeling van een situatie kan ondersteunen. Er zijn vaak geen getuigen aanwezig en niemand om de feiten te bevestigen, dus dit is een heel gemakkelijk alternatief.” – Anonieme hoofdinspecteur.

Uit het onderzoek van eind 2021 bleek dat de implementatie en het gebruik van bodycams door Belgische politieafdelingen zeer positief werd ontvangen. Door middel van focusgroepen en interviews ontdekte de onderzoeker dat de steun voor bodycam-programma’s voortkwam uit de klassieke redenen die we allemaal kennen.

De bodycams de-escaleren en beschermen agenten tegen toenemende agressie

“Ik besteed veel van mijn werktijd aan verkeersregelaars waar ik vaak discussies heb over de acties van bestuurders en boetes. Ik heb al eerder meegemaakt dat de verbale agressie in een situatie escaleerde en vanaf het moment dat ik zei dat ze nu werden gefilmd, veranderde hun houding onmiddellijk en konden we de-escaleren en een gesprek op een normaal niveau voortzetten. Ik denk dat die persoon zonder de bodycam zou zijn blijven escaleren, met iets ergers tot gevolg.” -Anonieme politieagent.

Veel andere politieagenten bevestigen deze trend; het gebruik van bodycams kalmeert het publiek omdat ze weten dat ze worden gefilmd en zorgt ervoor dat de interactie tussen beide partijen weer beschaafd wordt. De bodycam bleek nuttig te zijn in allerlei situaties en op allerlei plaatsen, waar de agenten en inspecteurs in staat waren om te kalmeren en te de-escaleren door simpelweg aan te geven dat ze wilden filmen en op een knop te drukken. Agenten werden consequent beschermd tegen verbaal geweld of agressie en hun ervaringen gaven dit onderzoek een sterk positief resultaat in termen van acceptatie en het gebruik van bodycams door de Belgische politie. Uit de focusgroepen bleek verder dat de bodycam effectief was in situaties waar zowel kleine als grote groepen omstanders aanwezig waren.

Hoewel dit onderzoek zich niet specifiek richtte op de publieke opinie, toonde het wel aan dat uit eerder onderzoek ook positieve steun voor bodycam-programma’s blijkt. Uiteraard zorgde de bodycam ook voor meer transparantie aan beide kanten van de camera. Belgische politieagenten ervoeren ook het bijkomende voordeel van bodycams omdat de meeste interacties met het publiek al gefilmd worden, door het publiek zelf, en slechts gedeeltelijk. Dit leidde ertoe dat veel agenten de bodycams gebruikten wanneer ze zelf werden gefilmd:

“In het veld heb ik meerdere keren gemerkt dat er verschillende mensen waren die een situatie probeerden te escaleren en constant filmden met hun eigen telefoons; toen we onze collega kwamen assisteren en aangaven dat we nu de bodycam hadden geactiveerd, ging het publiek heel snel verder en was de situatie voorbij. Dit had een zeer goed effect op de menigte.” – Anonieme hoofdinspecteur

De bodycam is het ideale hulpmiddel voor onbetwistbare waarheid

“(in een situatie)… er wordt in 30 minuten veel gezegd en je kunt gewoon niet alles opnemen van een gesprek van een half uur. Zonder bodycambeelden weet je de rode draad in de situatie en wat er is gebeurd, maar nu kun je, met toestemming, terugkijken en zien wie er verbaal agressief is geweest en dergelijke. Met bodycambeelden is het een kwestie van het bewijs afspelen en je mist niets ” – Anonieme politieagent

De voor dit onderzoek geïnterviewde agenten en inspecteurs gaven veel incidenten als voorbeeld waarbij het gebruik van bodycams leidde tot meer en betere herinneringen aan incidenten met het publiek. Bijvoorbeeld het vastleggen van alle verkeersovertredingen bij een interventie die uitmondt in een achtervolging. Meer voorbeelden zijn de identificatie van mensen die betrokken zijn bij een situatie, de beschrijving van een plaats delict en betere beschrijvingen van schade die is veroorzaakt tijdens een incident. Een ander echt specifiek en noodzakelijk gebruik is tijdens incidenten met vuurwerk; Belgische agenten stelden vast dat het met bodycambeelden veel eenvoudiger is om potentiële verdachten te identificeren, vanwege alle rook en slecht zicht tijdens een incident. Een andere hoofdinspecteur had het volgende te zeggen over het bewijs dat zijn bodycam had verzameld:

“We werken altijd binnen de grenzen van de wet, dus soms krijg ik bijvoorbeeld de vraag of ik een huiszoekingsbevel heb en dan leg ik dat op een bepaalde manier uit. Het is dan belangrijk dat deze uitleg over mijn politierechten wordt vastgelegd om me te beschermen tegen onterechte claims en er achteraf geen discussie ontstaat. Dat zijn de momenten dat ik de bodycam daar bewust voor gebruik”- Anonieme hoofdinspecteur.

De toegevoegde waarde van bodycambeelden na een incident

Er zijn twee belangrijke manieren waarop de Belgische politiezones die bodycams gebruiken de beelden ook gebruiken nadat een incident heeft plaatsgevonden. Een daarvan is de toegevoegde waarde van bodycams voor trainingsdoeleinden. Ze worden door politiezones gebruikt om te beoordelen of de politie correct heeft gehandeld, waardoor de beelden kunnen worden gebruikt om rekruten te trainen in het nemen van de juiste acties. Een commissaris benadrukte dat dit de afhandeling van incidenten in het algemeen sterk kan verbeteren, omdat veel agenten nu kunnen leren van één incident. Verder wordt training ook aangeboden door de debriefing van een incident; bodycambeelden worden gebruikt om bepaalde acties te bespreken en te analyseren, zoals een arrestatie of achtervolging, en de resultaten worden gebruikt om toekomstige interacties met het publiek te verbeteren.

“Verschillende keren heb ik bodycamopnames teruggekeken en gedacht, kijk deze beelden zijn interessant (…) Kunnen we een aantal van deze video’s laten zien in de trainingssessies om te laten zien en te vragen, wat vond je van deze situatie, wat had je anders kunnen doen, wat niet?(…) Of bepaalde video’s die ons laten zien, kijk dit is wat er is gebeurd, en dit is wat je kunt verbeteren voor de toekomst.” – Anonieme commissaris.

Een andere zeer interessante use case is dat bodycambeelden worden gebruikt om te communiceren met de gemeenteraad en een volledige, objectieve weergave van een bepaalde gebeurtenis mogelijk maken. Een van de genoemde voorbeelden betreft een specifieke wijk in België waar algemene maatregelen van kracht zijn, zoals een tijdelijk straatverbod voor het publiek:

“Ik heb verschillende bodycamvideo’s naar de lokale overheid gestuurd. Als we problemen hebben in een bepaalde buurt en we moeten een straatverbod uitvoeren, dan zal ik met toestemming van degenen die gefilmd zijn de burgemeester laten zien, kijk, dit is wat je in de pers leest, maar dit is eigenlijk hoe de situatie zich op deze plek ontwikkelde toen onze agenten arriveerden.” – Anonieme commissaris.

Bodycams zijn de technologische metgezel voor alle rechtshandhavingsorganisaties

Eerdere klantervaringen van ZEPCAM over de Belgische politiezone Marlow benadrukten ook de groeiende positiviteit rond bodycam-programma’s en hun effectiviteit als nieuw politie-instrument. Met een gemiddelde van 100 incidenten per maand waarbij het gebruik van bodycams nodig is, hebben ze consequent aangetoond effectief te zijn in de-escalatie, transparantie en de effectieve vervolging van overtreders. Dat de bodycams bescherming, onbetwistbaar bewijs en transparantie bieden, werd eerder benadrukt in een interview met de Belgische politie uit de Minos-zone. Deze trend wordt ook bevestigd door de Nederlandse Nationale Politie en lokale rechtshandhavingsorganisaties. Ook in Duitsland is er een golf van bodycam-oplossingen; verschillende deelstaten hebben al bodycams geïmplementeerd, met groot succes. De voorbeelden van succesverhalen gaan maar door, zoals ZEPCAM gebruikers hebben ervaren in vele sectoren. De bodycams leggen onbetwistbaar bewijs vast en helpen agenten te beschermen tegen toenemende agressie. De successen van bodycam-oplossingen in België die in dit onderzoek naar voren komen, en door hun acceptatie als politie-instrument over de hele wereld, tonen eens te meer de toegevoegde waarde en noodzaak van bodycam-oplossingen voor wetshandhaving wereldwijd.

“Voorheen (bodycams) hadden we alleen discussies. Je bent constant in discussie (met het publiek) en dat moet op een gegeven moment stoppen. Dankzij de bodycam en de waarschuwing voor activering zorg je voor een moment waarop de gefilmde persoon kan overwegen ‘oké misschien moet ik mijn confronterende discussie afbouwen en beëindigen’. Meestal, zoals ik het zie, worden veel mensen heel kalm, heel snel omdat ze denken oh misschien gedraag ik me niet goed op dit moment.” – Anonieme hoofdinspecteur.

>> ZEPCAM Bodycam-oplossingen voor politie en wetshandhaving